Tworzenie zagród edukacyjnych

Plan Strategiczny dla Wspólnej Polityki Rolnej (PS WPR) na lata 2023-2027 oferuje szereg możliwości finansowania różnorodnych inicjatyw. Jednym z ważnych obszarów wsparcia jest tworzenie zagród edukacyjnych, które w naszej Lokalnej Strategii Rozwoju znajduje się w przedsięwzięciu: 3.2 “Wsparcie turystyki przez małe gospodarstwa rolne”. Poniżej znajdują się szczegółowe warunki uzyskania wsparcia na utworzenie zagrody edukacyjnej.

Kto może skorzystać z dofinansowania?

O pomoc może ubiegać się rolnik albo małżonek rolnika albo domownik z małego gospodarstwa rolnego.

Na co można otrzymać dofinansowanie?

W ramach LSR na lata 2023-2027 wsparcie może zostać udzielone na utworzenie zagrody edukacyjnej.

Kiedy można spodziewać się naboru wniosków?

Lokalna Grupa Działania „Puszcza Białowieska” planuje ogłoszenie naboru wniosków na tworzenie gospodarstw agroturystycznych w IV kwartale 2025 roku.

Poziom i forma wsparcia

• Maksymalny poziom dofinansowania: Wsparcie może pokryć maksymalnie 85% kosztów kwalifikowalnych projektu. Oznacza to, że osoba fizyczna musi wnieść własny wkład finansowy w wysokości co najmniej 15%.
• Minimalna i maksymalna kwota pomocy: Minimalna kwota dofinansowania, jaką można uzyskać wynosi 50 000 złotych. Natomiast maksymalna kwota wsparcia dla jednego projektu to 150 000 złotych.
• Całkowita suma pomocy dla jednego beneficjenta: W całym okresie realizacji programu PS PWR 2023-2027, jeden beneficjent może otrzymać łącznie nie więcej niż 500 000 złotych wsparcia na różne działania.
• Forma płatności: Pomoc przyznawana jest w formie płatności ryczałtowej. Oznacza to, że wysokość dofinansowania jest ustalana na podstawie szczegółowego budżetu projektu, który wnioskodawca przedstawia we wniosku o przyznanie pomocy.

Warunki podmiotowe dla wnioskodawcy

O wsparcie na rozpoczęcie działalności gospodarczej mogą ubiegać się osoby spełniające poniższe warunki:

1. Wnioskodawca jest osobą fizyczną.
2. Miejsce wykonywania działalności w ramach pozarolniczych funkcji gospodarstw rolnych znajduje się na obszarze wiejskim objętym LSR od co najmniej roku poprzedzającego dzień złożenia wniosku o przyznanie pomocy.
3. Wnioskodawca jest pełnoletni w dniu złożenia wniosku o przyznanie pomocy.
4. Wnioskodawca jest rolnikiem, małżonkiem rolnika albo domownikiem z małego gospodarstwa rolnego.
5. Wnioskodawcy nie została dotychczas przyznana pomoc na działalność tego samego rodzaju w zakresach: startu gospodarstw agroturystycznych, startu gospodarstw opiekuńczych, startu zagród edukacyjnych, rozwoju gospodarstw agroturystycznych, rozwoju gospodarstw opiekuńczych lub rozwoju zagród edukacyjnych w ramach PS WPR.

Warunki przedmiotowe dla wnioskodawcy

Pomoc przyznaje się na operacje:

• jeżeli LSR przewiduje udzielenie pomocy w tym zakresie lub na dany szczególny rodzaj operacji,
• która została wybrana do finansowania ze środków danej LSR, a tym samym uzyskała pozytywny wynik wyboru operacji,
• której realizacja nastąpi w jednym etapie w terminie do 2 lat od dnia zawarcia umowy o przyznaniu pomocy, lecz nie później niż do dnia 30 czerwca 2029 r.

O pomoc może ubiegać się wyłącznie podmiot posiadający numer identyfikacyjny (EP) nadany w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie pomocy.

W przypadku gdy operacja jest inwestycją trwale związaną z nieruchomością, pomoc przyznaje się, jeżeli jest realizowana:

• na obszarze objętym LSR,
• na nieruchomości będącej własnością wnioskodawcy lub do której wnioskodawca posiada tytuł prawny do dysponowania na cele określone we wniosku o przyznanie pomocy przez okres ubiegania się o przyznanie pomocy na operację, okres realizacji operacji oraz okres związania z celem.

W przypadku operacji, która obejmuje koszty zakupu i instalacji odnawialnych źródeł energii, pomoc przyznaje się, jeżeli suma planowanych do poniesienia kosztów dotyczących odnawialnych źródeł energii nie przekracza połowy wszystkich kosztów kwalifikowalnych.

Pomocy nie przyznaje się na operacje obejmujące budowę lub modernizację dróg w rozumieniu art. 4 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych, targowisk, sieci wodno-kanalizacyjnych, przydomowych oczyszczalni ścieków oraz operacje dotyczące świadczenia usług rolniczych.

Pomoc w zakresie tworzenia zagród edukacyjnych przyznaje się, jeżeli operacja dotyczy działalności zgodnej z LSR, jest uzasadniona ekonomicznie, co potwierdza przedłożony uproszczony biznesplan, który jest racjonalny i uzasadniony zakresem operacji, oraz zawiera co najmniej:

• wskazanie celu, w tym zakładanego ilościowego lub wartościowego poziomu sprzedaży produktów lub usług,
• planowany zakres działań niezbędnych do osiągnięcia celu, w tym wskazanie zakresu rzeczowego i nakładów finansowych,
• informacje dotyczące zasobów posiadanych przez wnioskodawcę niezbędnych ze względu na przedmiot operacji, którą zamierza realizować, w tym opis wyjściowej sytuacji ekonomicznej wnioskodawcy oraz kwalifikacji lub doświadczenia,
• informacje dotyczące sposobu prowadzenia działalności, w szczególności informacje o sposobie realizacji w zagrodzie edukacyjnej celów edukacyjnych, o których mowa w standardach Ogólnopolskiej Sieci Zagród Edukacyjnych.

W zakresie tworzenia zagród edukacyjnych pomoc przyznanie się, jeżeli:

• operacja jest inwestycją polegającą na dostosowaniu małego gospodarstwa rolnego do świadczenia usług edukacyjnych zgodnie ze standardami OSZE;
• operacja zakłada realizację przynajmniej dwóch celów edukacyjnych, o których mowa w standardach OSZE;
• operacja nie obejmuje kosztów inwestycji w produkcję rolniczą lub przetwórczą;
• operacja uzyskała pozytywną rekomendację właściwego terytorialnie przedstawiciela ODR – wojewódzkiego koordynatora OSZE pod kątem spójności ze standardami OSZE;
• wnioskodawca przewiduje przystąpienie do Ogólnopolskiej Sieci Zagród Edukacyjnych prowadzonej przez CDR O/Kraków nie później niż w dniu złożenia wniosku o płatność.

Warunki wypłaty pomocy

Warunki wypłaty pomocy określają konkretne wymogi, które beneficjent musi spełnić, aby otrzymać środki finansowe przyznane na realizację projektu. Są to zazwyczaj wymogi związane z prawidłową realizacją projektu, zgodnie z założeniami zawartymi w umowie o dofinansowanie.

Środki finansowe z tytułu pomocy są wypłacane, jeżeli beneficjent spełnił warunki wypłaty określone w umowie o przyznaniu pomocy, w szczególności:

• zrealizował operację zgodnie z przepisami prawa powszechnie obowiązującego, regulaminem naboru wniosków i umową o przyznaniu pomocy,
• złożył wniosek o płatność wraz z dokumentami potwierdzającymi realizację operacji w terminie wynikającym z umowy o przyznaniu pomocy,
• udokumentował zrealizowanie operacji, w tym wykonał zakres rzeczowy operacji,
• realizuje inwestycję lub operację zgodnie z kryteriami, za które zostały przyznane punkty, albo spełnił warunki lub zrealizował działania, z tytułu których przyznano punkty,
• nie finansował realizowanych inwestycji, operacji lub kosztów kwalifikowalnych operacji z udziałem innych środków publicznych,
• prowadził oddzielny system rachunkowości lub korzystał z odpowiedniego kodu rachunkowego dla wszystkich transakcji związanych z realizacja operacji w ramach prowadzonych ksiąg rachunkowych, a gdy nie był zobowiązanych do prowadzenia ksiąg rachunkowych – prowadził zestawienie faktur lub równoważnych dokumentów księgowych,
• zrealizował lub realizuje zobowiązania określone w umowie o przyznaniu pomocy.

Dodatkowo pomoc w zakresie tworzenia zagród edukacyjnych wypłaca się, jeżeli:

• beneficjent realizuje uproszony biznesplan,
• beneficjent promuje świadczone przez siebie usługi/produkty oraz publikacje/aktualizuje ich zakres i asortyment,
• beneficjent dokonał zgłoszenia do CEIDG,
• udokumentował przystąpienie do Ogólnopolskiej Sieci Zagród Edukacyjnych prowadzonej przez CDR O/Kraków nie później niż w dniu złożenia wniosku o płatność.

Zobowiązania w okresie związania z celem

Zobowiązania w okresie związania z celem są integralną częścią każdej umowy o dofinansowanie. Ich przestrzeganie jest kluczowe dla osiągnięcia celów projektu oraz dla zapewnienia prawidłowego wykorzystania środków publicznych.

Umowa o przyznaniu pomocy zawiera postanowienia zobowiązujące beneficjenta do:

• zapewnienia trwałości operacji przez:
  – niezaprzestanie działalności produkcyjnej,
  – nieprzenoszenie prawa własności, posiadania rzeczy nabytych w związku z realizacją operacji, niedokonywanie zmiany sposobu ich wykorzystania,
  – niedokonywanie istotnych zmian wypływających na charakter operacji, chyba, że SW wyrazi na to zgodę,
• umożliwienia przeprowadzenia kontroli związanych z przyznaną pomocą podmiotom upoważnionym do dokonywania takich czynności,
• niezwłocznego informowania o planowanych albo zaistniałych zdarzeniach związanych ze zmiana sytuacji faktycznej lub prawnej beneficjenta, mogących mieć wpływ na realizację operacji zgodnie z postanowieniami umowy o przyznaniu pomocy, wypłatę pomocy lub spełnienie wymagań określonych w PS WPR i przepisach prawa powszechnie obowiązującego związanych z realizacją operacji,
• przechowywania całości dokumentacji związanej z realizacją operacji;
• udostępniania uprawnionym podmiotom informacji niezbędnych do monitorowania i ewaluacji PS WPR,
• informowania i rozpowszechniania informacji o pomocy otrzymanej z EFRROW, zgodnie z przepisami załącznika III do rozporządzenia 2022/129,
• utrzymania warunków, kontynuowania działań, z tytułu których przyznano mu punkty, kontynuowania operacji zgodnie z kryteriami, za które zostały przyznane punkty.

Dodatkowo w okresie związania z celem beneficjent zobowiązuje się do:

• utrzymania zrealizowanej inwestycji co najmniej w okresie 5 lat od dnia wypłaty pomocy,
• prowadzenia działalności, na którą została przyznana pomoc w okresie 5 lat od dnia wypłaty pomocy.

Do okresu prowadzenia działalności, na którą została przyznana pomoc, nie wlicza się okresów jej zawieszenia.

O zawieszeniu prowadzonej działalności beneficjent informuje SW.

SW uzgadnia zmiany w taki sposób, by realizacja zobowiązania w zakresie prowadzenia działalności, na którą została przyznana pomoc, nastąpiła nie później niż do dnia upływu 5 lat od dnia wypłaty pomocy.

Beneficjent w okresie związania z celem zobowiązuje się do:

• prowadzenia ewidencji świadczonych usług,
• bieżącego informowania o świadczonych usługach i ich zakresie lub asortymencie poprzez ogólnodostępne środki przekazu,
• informowania SW o realizacji biznesplanu, w ramach operacji, na którą została udzielona pomoc na 3 miesiące przed upływem ostatniego roku okresu związania z celem,
• realizacji wybranych celów edukacyjnych, o których mowa w standardach OSZE,
• kontynuowania członkostwa w Ogólnopolskiej Sieci Zagród Edukacyjnych prowadzonej przez CDR O/Kraków.

W przypadku przyznania przez LGD punktów za kryteria wyboru o charakterze deklaratywnym oraz złożenia przez wnioskodawcę deklaracji realizacji czynności ocenianych tymi kryteriami, umowa o przyznaniu pomocy zawiera zobowiązanie do realizacji tych deklaracji przez beneficjenta.

Zmiana umowy w tym zakresie jest możliwa w przypadku, gdy w wyniku ponownej oceny operacji po wprowadzeniu do niej zmian i ponownej ocenie zgodności z kryteriami wyboru operacji, operacja ta nadal mieści się na liście operacji wybranych oraz w limicie dostępnych środków przewidzianych w ramach naboru.

Przydatne definicje:

Rolnik – rolnik w rozumieniu art. 3 pkt 1 rozporządzenia 2021/2115 Parlamentu Europejskiego i Rady UE z dnia 2 grudnia 2021r., którego gospodarstwo jest położone na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Działalność rolnicza – działalność rolnicza określona zgodnie z art. 4 ust. 2 rozporządzenia 2021/2115 Parlamentu Europejskiego i Rady UE z dnia 2 grudnia 2021r.

Małe gospodarstwo rolne – gospodarstwo, którego powierzchnia gruntów rolnych jest mniejsza od średniej wielkości powierzchni gruntów rolnych w kraju w 2023 r. wyrażona ha fizycznych, a w przypadku województw gdzie średnia powierzchnia gruntów rolnych w gospodarstwie rolnym jest wyższa za małe gospodarstwo przyjmuje się, gospodarstwo o powierzchni gruntów rolnych mniejszej niż średnia w tym województwie; określoną na podstawie informacji ogłaszanej przez Prezesa ARiMR na podstawie przepisów o PS WPR za rok 2023. Tym samym w województwie podlaskim za małe gospodarstwo przyjmuje się gospodarstwo, którego powierzchnia jest mniejsza niż 12,82 ha.

Pozarolnicze funkcje małych gospodarstw rolnych – działalność prowadzona w małym gospodarstwie obok działalności rolniczej, wykorzystująca zasoby tego gospodarstwa.

Okres związania celem – okres po wypłacie pomocy, w trakcie którego beneficjent powinien utrzymać spełnianie warunków przyznania i wypłaty pomocy oraz realizować lub zrealizować określone zobowiązania w ramach danej interwencji PS WPR.

Standardy Ogólnopolskiej Sieci Zagród Edukacyjnych:

✓ Zgodnie z koncepcją zatwierdzoną przez Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi w listopadzie 2011 roku oraz wdrażaną przez Centrum Doradztwa Rolniczego w Brwinowie Oddział w Krakowie (CDR O/Kraków), „Zagroda edukacyjna” to obiekt:

▪ zlokalizowany na obszarach wiejskich;

▪ prowadzony przez mieszkańca wsi;

▪ przyjmujący dzieci i młodzież w ramach programów szkolnych i aktywności pozaszkolnej;

▪ posiadający i prezentujący zwierzęta gospodarskie albo uprawy rolnicze;

▪ realizujący przynajmniej dwa cele edukacyjne spośród niżej wymienionych:

− edukacja w zakresie produkcji roślinnej,

− edukacja w zakresie produkcji zwierzęcej,

− edukacja w zakresie przetwórstwa płodów rolnych,

− edukacja w zakresie świadomości ekologicznej i konsumenckiej,

− edukacja w zakresie dziedzictwa kultury materialnej wsi, tradycyjnych zawodów, rękodzieła i twórczości ludowej.

✓ Obiekt powinien posiadać zwierzęta gospodarskie lub uprawy rolnicze przeznaczone do prezentacji dla grup dzieci i młodzieży przyjmowanych w ramach programów szkolnych i pozaszkolnych lub udostępniane jako atrakcja turystyczna dla rodzin z dziećmi i dorosłych podróżujących indywidualnie.

✓ Minimalnym obligatoryjnym warunkiem technicznym jest posiadanie zadaszonego miejsca do prowadzenia zajęć i udostępnienie toalet dla uczestników zajęć oraz spełnienie określonych prawem warunków bezpieczeństwa.

Lokalne Kryteria Wyboru Operacji

Maksymalna liczba punktów: 41 pkt. Minimalna liczba punktów warunkująca wybór operacji: 19 pkt.